2
سیری در آراء و اندیشه‌های فرقه اکنکار (1)

پال توئیچل و دنیای خیالی اکنکار

  • کد خبر : 7680
  • 06 شهریور 1400 - 16:49
پال توئیچل و دنیای خیالی اکنکار
تناسخ در باور اکنکار نیز از باورهایی است که از عرفان‌های شرقی، به‌ویژه بودیسم و لامائیسم به عاریت برده است. در این باور، روح انسان بعد از جدایی از جسم، اول به جسم‌‌های دیگر راه‌یافته و به حیات زمینی خود ادامه می‏‌دهد.

بهداشت معنوی؛ شبه آیین اکنکار که از عرفان‏‌های نوپدید و نوظهور آمریکایی است، باورهای بسیاری از ادیان و عرفان‌‏ها را گردآورده است تا معجونی از همه ادیان باشد. معجون بودن این فرقه موجب شده است تا بنیان‌گذار آن و نیز جانشینان‌ وی ادعاهایی که این فرقه را به دین بودن نزدیک می‌کند، مطرح سازند. این نوشته بر آن است تا با بیان اوصاف، شگردها و روش‌هایی که این شبه آیین را به تعریف دین نزدیک می‌کند، تناقض دین نبودن ظاهری، و دین بودن آشکار آن را روشن کند. در این مقاله، با تطبیق باورهای اکنکار با مؤلفه‌‏های مهمی که در تعریف‌های دین شمرده‌شده‏ است، نشانه‏‌هایی از ادعای دین بودن اکنکار ارائه می‏‌شود. سپس با بررسی اهداف معهود سردمداران این شبه آیین و ویژگی‌‏هایی که برای آن برمی‌شمارند، از باور پنهانی دین بودن اکنکار پرده برداشته می‌‏شود.

مقدمه

بروز عرفان‌‏های نوپدید در غیاب آشنایی بشریت نسبت به دین کارآمد و تأثیرگذار، رو به گسترش است. این پدیده که مهم‌ترین عامل به وجود آمدنش، معنویت گریزی غرب پس از مدرنیسم و پست‌مدرنیسم است، می‌کوشد تا بتواند جای دین را در زندگی فردی و اجتماعی بشر پر کند. برخی از این عرفان‏‌های نوپدید داعیه سیستم ورزشی و یا سیستم روان‏بخشی دارند؛ اما بسیاری از آن‌ها به‌صورت آشکارا یا پنهان، خود را به‌مثابه دین می‌‏انگارند.

 

اکنکار پال توئیچل

پال توئیچل بنیان‌گذار فرقه اکنکار

اکنکار یکی از این عرفان‏‌های نوپدید است که در سال 1965 توسط شخصی به نام پال توئیچل (Jacob Paul Twitchell) ایجاد شد. با بررسی تعالیم این فرقه می‌توان آن را معجونی از تمامی ادیان و عرفان‌ها برشمرد. توئیچل مدتی در ارتش ایالات‌متحده و مدتی نیز در هندوستان و در آشرام سودار سینگ (Satguru Sudar Singh) بوده است. وی تعالیم خود را منتسب به شخصیتی خیالی به نام رِبازار تارْز (Rebazar Tarz) تبتی لامائیست می‌داند و با مطالعات خود این توانایی را می‌‏یابد که به ابداع آیینی نوظهور دست یازد. البته همسر دوم او، گِیل توئیچل (Gail Twitchell) که یک روان‌شناس بود، کمک‌های شایانی به او کرده است. وی اولین ادعاهای پیامبری اکنکار -که از آن با عنوان ماهانتا  یاد می‌‏شود- را با تشویق‏‌ها و درخواست‌‏های گیل مطرح کرده است. پال توئیچل خود دراین‌باره می‌گوید:

تبدیل از وضعیت صخره‌نشینی به اک بعد از ملاقات با همسر فعلی‌ام گیل شروع شد. او اصرار داشت که من با دانش و قابلیت‌هایم کاری انجام دهم {…} یک روز من و گیل در چایناتاوان سانفرانسیسکو گردش می‌کردیم و برحسب اتفاق وارد یک معبد چینی شدیم. در آنجا یک کاهن به من گفت که به‌زودی عازم سن‌دیه‌گو شده و کارم را در اک آغاز خواهم کرد. نامه‌های ارسالی بین گیل و پال، نزدیک دو سال به طول انجامیده است. برخی از این نامه‏‌های عاشقانه در دو جلد کتاب چاپ‌شده است. برخی از آن‌ها نیز نشان از تأثیر شگرف گیل در روحیات پال دارد.

 

اکنکار پال توئیچل

«نامه‌هایی به گیل» اثر پال توئیچل

نامی که پال برای شبه آیین خود انتخاب کرد، نامی بود که بسیاری از صوفیان و راهبان برای خود برمی‌گزینند. او با استفاده از زبان سانسکریت، نام اکنکار را بر شبه آیین خود نهاد. اِک (एक) در زبان سانسکریت به معنای حق و خدا هست. اِکَنکار (एकांकर) نیز در معانی‌ای چون اهل حق، پیروان خدا و رهروان حقیقت به کار می‌رود. برخی از پیروان این شبه آیین در ایران خود را با نام «اهل حق» معرفی می‌کنند تا از آماج غربی بودن و آمریکایی بودن رهایی یابند.

آن‌ها در بیان واژه‌های فنی این شبه آیین نیز نوعی توریه و تقیه را در پیش می‏‌گیرند؛ اما از شیوه‌‏ها و سخنان آنان به‌روشنی می‌‏توان فهمید که آنان از پیروان اکنکار هستند. این فرقه هم‌اکنون در برخی از شهرهای بزرگ ایران فعال بوده و توانسته است پیروانی را برای خود جمع کند. به جهت ممنوعیت تبلیغ علنی این فرقه نمی‏‌توان جمعیت دقیق آن‌ها را تخمین زد.

در سال‌های بین 1376 تا 1384 بیشتر کتاب‌های بنیان‌گذار این شبه آیین و نیز رهبر کنونی آن، به فارسی ترجمه شد و در تیراژهای مناسب و چاپ‌های چندگانه نشر یافت. می‌‏توان بیش از چهل عنوان کتاب این فرقه را که به فارسی ترجمه‌شده است، رصد کرد. نباید فراموش کرد که این افزون بر کتب و مقالاتی است که به‌صورت اینترنتی نشر یافته است.

 

اکنکار پال توئیچل

برخی آثار منتشر شده فرقه اکنکار در ایران

در حال حاضر، بیشتر فعالیت‌‏های این فرقه در قالب تبلیغات اینترنتی و تشکیل تیم‏‌های خانگی صورت می‏‌پذیرد و پیروان آن در پوشش‏‌هایی چون روش‏‌های آرامش‌یابی و یا حتی مدیتیشن به ارائه شبه آیینشان همت گمارده‌‏اند. اینان برای نفوذ بیشتر در بین ایرانیان، از شخصیت‏‌های معنوی و تاریخی کشور فروگذار نکرده و از آن‌ها با نام ماهانتا (Mahant) یا رهبران سابق اکنکار یاد می‌کنند. توئیچل و پیروانش مدعی‏‌اند که مولانا، شمس، حافظ و فردوسی از رهبران پیشین این شبه آیین بوده‏اند.

توئیچل، بارها نام این بزرگان را در کتاب‌‏های خود آورده و مدعی است اولین کتاب جهان‌بینی اکنکار را مولانا نگاشته است. منظور وی همان مثنوی معنوی مولوی است که به‌‌رغم برخی اشکالات، انباشته از اعتقادات و باورهای ناب اسلامی است. البته باید تذکر داد که این ‌یکی از شگردهای تبلیغی این عرفان تلفیقی است. آن‌ها شخصیت‏‌های تمامی ملل و نحل را به نام خود مصادره می‏‌کنند تا بتوانند در تمام دنیا راهی فراروی خود بگشایند.

 

مولانا جلال‌الدین بلخی

تصویر خیالی از مولانا جلال‌الدین بلخی در مجموعه نقشای‌های فرقه اکنکار

باورهای اساسی این شبه آیین را می‌‏توان در باور به خداوندان دوازده‌گانه عالم، اعتقاد به کارما، تناسخ، سفر روح، ماهانتا به‌منزله پیامبر و عوالم درون برشمرد. توضیح کوتاهی درباره این باورها ضروری است: اکنکار عالم را به دوازده طبقه تقسیم کرده و برای هرکدام از طبقات، خداوندی را در نظر می‌‏گیرد. در طبقه دوازدهم که آخرین طبقه است، سوگماد (Sugmad) یا خدای خدایان قرار دارد. سوگماد در این آیین مانند دیگر خدایان خطاپذیر بوده و می‌تواند گناه کند.

 

اکنکار پال توئیچل

طبقه‌بندی جهان در اکنکار

او به خواب می‌رود و هنگامی‌که از خواب برمی‌خیزد، دنیایش را ویران می‌‏بیند و آنگاه تصمیم به عذاب مخلوقات می‏‌گیرد. او دوباره به خواب می‌‌رود و آنگاه‌که از خواب برون می‌شود، هوس خلقتی دیگر کرده و بار دیگر… و این خواب‌وبیداری و نگرانی و غفلت و یادآوری سوگماد است که ادوار اکنکار و دوره‌های بشری را رقم می‌زند.

 

شمشیرزن سوگماد

نقاشی «شمشیرزن سوگماد»

کارما، که از آن با عنوان نتیجه اعمال یاد می‌شود، از اعتقاد نداشتن این شبه آیین به معاد نشئت‌گرفته است. در این باور، همه اعمال انسان در همین دنیا پاسخ داده می‌شود و عالمی به نام معاد وجود ندارد. درواقع، اعتقاد به کارما پس از بن‌بست عقیدتی که برای اکنکار درزمینه اَفعال انسانی وجود داشته و معادی نیز برای ترسیم عقلانی آن در باورهایشان جا نداشته، به وجود آمده است.

تناسخ در باور اکنکار نیز از باورهایی است که از عرفان‌های شرقی، به‌ویژه بودیسم و لامائیسم به عاریت برده است. در این باور، روح انسان بعد از جدایی از جسم، اول به جسم‌‌های دیگر راه‌یافته و به حیات زمینی خود ادامه می‏‌دهد. بطلان تناسخ از اموری است که در علوم عقلی به اثبات رسیده است. افزون بر این، دلایلی که اکنکار برای این عقیده ارائه می‏‌دهد نیز مردود است.

 

تناسخ

نقاشی تبتی که تناسخ را توضیح می‌دهد

سفر روح، از مهم‌ترین اهداف این فرقه شمرده می‌شود. آن‌ها برای ایجاد آرامش درونی به سفر روح معتقدند. تمامی روش‌هایی که در این شبه عرفان وجود دارد، برای رسیدن به این هدف طراحی‌شده‌اند. ناگفته نماند تمامی روش‌هایی که ارائه‌شده است، نوعی تصور خیال‌انگیز بیش نیست. پال توئیچل به‌صراحت اعلام می‏‌دارد که ‏این فرقه نه یک سیستم مذهبی و نه یک نظام فلسفی است؛ بلکه روشی برای کسب آرامش و سعادت است. اما در عمل اکنکار به‌صورت تلویحی و غیر آشکار مدعی دین بودن است.

ادامه دارد…

منبع: فصلنامه معرفت ادیان

لینک‌های مرتبط:

 

لینک کوتاه : https://behdashtemanavi.com/?p=7680
  • 184 بازدید

ثبت دیدگاه

قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت، در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.